- तबला आणि त्याचे ठेके -
तबला म्हटले कि दोन वाद्यांची जोडी डोळ्यासमोर येते. पण जो आकाराने मोठा आणि डावीकडे असतो तो डग्गा किंवा बाया. हा धातू -जसे तांबे , किंवा लाकूड ,काच , मातीचा असतो. सध्या इतर प्रकार वापरात नाहीत . तांब्याच्या बायाचा नाद चांगला असतो. आणि तबला जो उजवीकडे असतो आणि आकाराने बाया पेक्षा लहान असतो तो तबला किंवा उजव्या हाताने वाजवला जातो म्हणून दाया . हा खैर,साग,हळद ई. झाडांच्या खोडापासून तयार केलेला असतो. बाया पुरुषी आवाज आणि दाया /तबला बायकी आवाजाचे प्रतिक आहेत.
तबला हे ताल वाद्य आहे. संगीतात याचे काम ताल सांभाळायचे आहे. तसेच याचे एकल वादनही केले जाते. आज
याच्या ठेक्यांच्या बाबतीत थोडे जाणून घेऊया. कुठल्याही गाण्यात बजावण्यात ताल वाजत असतो. काय असत या तालात ?
१ ] सम = कुठल्याही ठेक्याची पहिली मात्रा जी वाजवणारा जरा जोरकस वाजवत असतो.
२] मात्रा = संगीतातील काल मापनाचे साधन . ३] टाळी = ठेका हाताने मोजून दाखवताना होणारी स:शब्द क्रिया म्हणजे हाताने क्रिया हि होते आणि टाळीचा आवाज हि होतो
४] खाली = ठेका हाताने मोजून दाखवताना होणारी नि:शब्द क्रिया यात हात बाजूला करून दाखवला जातो आवाज होत नाही
५ ] विभाग = ठेक्याचे ताली प्रमाणे पाडलेले समान भाग म्हणजे विभाग किंवा खंड
६ ] आवर्तन = ठेका सम ते सम एकदा वाजला कि एक आवर्तन झाले. आवर्तन म्हणजे एक चक्र किंवा फेरा
७ ] बॊल = तबल्याच्या अक्षरांना बोल म्हणतात
आता एक ठेका पाहू. जो गणपतीच्या सुखकर्ता आरतीला वाजवतात -
दादरा - मात्रा ६ ,टाळी १ आणि खाली ४ थ्या मात्रेवर . विभाग - ३,३चे दोन
*१ धा २ धिन ३ ना
० ४ धा ५ तीन ६ ना
आता हा ठेका एका लयीत दिलेल्या बोलांनी म्हणून पहा . आणि म्हणताना पहिल्या मात्रेवारच्या धा ला ताली वाजवा . मग दोन बोटे मोजा आणि ४थ्या मात्रेवारच्या धा ला ताली न वाजवता फक्त हात पालथा करून दर्शवा आणि मग परत दोन बोटे मोजा
झाला दादरा मोजून . आणि दादर्याचे बोल सुखकर्ता च्या चालीवर म्हणून पहाम्हणजे तबलजी तबल्यावर या आरतीच्या वेळेस काय वाजवतो ते कळेल. एकल वादना विषयी परत कधीतरी लिहीन जर हे आवडले तर.
धन्यवद………. -^-
तबला म्हटले कि दोन वाद्यांची जोडी डोळ्यासमोर येते. पण जो आकाराने मोठा आणि डावीकडे असतो तो डग्गा किंवा बाया. हा धातू -जसे तांबे , किंवा लाकूड ,काच , मातीचा असतो. सध्या इतर प्रकार वापरात नाहीत . तांब्याच्या बायाचा नाद चांगला असतो. आणि तबला जो उजवीकडे असतो आणि आकाराने बाया पेक्षा लहान असतो तो तबला किंवा उजव्या हाताने वाजवला जातो म्हणून दाया . हा खैर,साग,हळद ई. झाडांच्या खोडापासून तयार केलेला असतो. बाया पुरुषी आवाज आणि दाया /तबला बायकी आवाजाचे प्रतिक आहेत.
तबला हे ताल वाद्य आहे. संगीतात याचे काम ताल सांभाळायचे आहे. तसेच याचे एकल वादनही केले जाते. आज
याच्या ठेक्यांच्या बाबतीत थोडे जाणून घेऊया. कुठल्याही गाण्यात बजावण्यात ताल वाजत असतो. काय असत या तालात ?
१ ] सम = कुठल्याही ठेक्याची पहिली मात्रा जी वाजवणारा जरा जोरकस वाजवत असतो.
२] मात्रा = संगीतातील काल मापनाचे साधन . ३] टाळी = ठेका हाताने मोजून दाखवताना होणारी स:शब्द क्रिया म्हणजे हाताने क्रिया हि होते आणि टाळीचा आवाज हि होतो
४] खाली = ठेका हाताने मोजून दाखवताना होणारी नि:शब्द क्रिया यात हात बाजूला करून दाखवला जातो आवाज होत नाही
५ ] विभाग = ठेक्याचे ताली प्रमाणे पाडलेले समान भाग म्हणजे विभाग किंवा खंड
६ ] आवर्तन = ठेका सम ते सम एकदा वाजला कि एक आवर्तन झाले. आवर्तन म्हणजे एक चक्र किंवा फेरा
७ ] बॊल = तबल्याच्या अक्षरांना बोल म्हणतात
आता एक ठेका पाहू. जो गणपतीच्या सुखकर्ता आरतीला वाजवतात -
दादरा - मात्रा ६ ,टाळी १ आणि खाली ४ थ्या मात्रेवर . विभाग - ३,३चे दोन
*१ धा २ धिन ३ ना
० ४ धा ५ तीन ६ ना
आता हा ठेका एका लयीत दिलेल्या बोलांनी म्हणून पहा . आणि म्हणताना पहिल्या मात्रेवारच्या धा ला ताली वाजवा . मग दोन बोटे मोजा आणि ४थ्या मात्रेवारच्या धा ला ताली न वाजवता फक्त हात पालथा करून दर्शवा आणि मग परत दोन बोटे मोजा
झाला दादरा मोजून . आणि दादर्याचे बोल सुखकर्ता च्या चालीवर म्हणून पहाम्हणजे तबलजी तबल्यावर या आरतीच्या वेळेस काय वाजवतो ते कळेल. एकल वादना विषयी परत कधीतरी लिहीन जर हे आवडले तर.
धन्यवद………. -^-
कोणत्याही टिप्पण्या नाहीत:
टिप्पणी पोस्ट करा